بوشن چیست؟ کاربرد، انواع و تعمیر

بوشن یک قطعهٔ اتصال در سیستم‌های لوله‌کشی است که برای اتصال دو لوله به یکدیگر، تبدیل سایز، یا تعمیر بخش آسیب‌دیدهٔ لوله به کار می‌رود. این قطعه معمولاً به شکل استوانه‌ای توخالی ساخته می‌شود و جنس آن با توجه به نوع لوله و کاربرد، از پلاستیک (پلی‌پروپیلن، UPVC، پلی‌اتیلن)، فلز (گالوانیزه، برنج) یا ترکیبی از این دو انتخاب می‌شود. در این مقاله به زبان ساده بررسی می‌کنیم که بوشن چیست، چه انواعی دارد، در کجاها استفاده می‌شود و چگونه می‌توان آن را تعمیر یا تعویض کرد.

بوشن چیست؟

بوشن (Bushing یا Coupling) یک اتصال لوله‌کشی است که دو وظیفهٔ اصلی دارد: اول، اتصال دو لوله با قطر یکسان به یکدیگر (که به آن کوپلینگ یا واصل نیز گفته می‌شود) و دوم، تبدیل سایز لوله از یک قطر به قطر دیگر. در برخی موارد، بوشن برای ترمیم ترک یا شکستگی در بدنهٔ لوله نیز استفاده می‌شود؛ به این شکل که بخش آسیب‌دیده بریده شده و بوشن جایگزین آن می‌شود.

بوشن چیست لوله؟

در اصطلاح لوله‌کشی، بوشن لوله به قطعه‌ای گفته می‌شود که دو سر آن برای اتصال به لوله آماده شده است. این آماده‌سازی می‌تواند به شکل چسبی، جوشی، پرسی، رزوه‌ای (پیچی) یا کمربند تعمیری باشد. بوشن لوله معمولاً در دو نوع «هم‌سایز» (برای اتصال دو لوله با قطر یکسان) و «تبدیل» (برای اتصال دو لوله با قطر متفاوت) ساخته می‌شود. برای مثال، بوشن تبدیل پلی‌پروپیلن سایز ۴۰ × ۵۰ میلی‌متر، لولهٔ ۴۰ را به لولهٔ ۵۰ متصل می‌کند.

کاربرد بوشن چیست؟

کاربردهای اصلی بوشن عبارتند از:

• اتصال دو لولهٔ هم‌قطر: رایج‌ترین کاربرد، اتصال دو سر لوله به یکدیگر برای ادامه‌دادن مسیر لوله‌کشی است.
• تبدیل سایز: وقتی نیاز به تغییر قطر لوله در مسیر داریم، از بوشن تبدیل استفاده می‌شود.
• تعمیر لولهٔ ترک‌خورده: با بریدن بخش آسیب‌دیده و استفاده از بوشن، لوله دوباره به هم متصل می‌شود.
• اتصال لوله به شیرآلات و اتصالات دیگر: برخی بوشن‌ها یک سر رزوه دارند تا به شیر یا اتصالات فلزی وصل شوند.

انواع بوشن لوله سفید

لولهٔ سفید معمولاً به لولهٔ پلی‌پروپیلن (PP) گفته می‌شود که در تأسیسات آبرسانی ساختمان کاربرد گسترده‌ای دارد. بوشن‌های مخصوص این لوله به چند دسته تقسیم می‌شوند:

بوشن جوشی پلی‌پروپیلن با استفاده از دستگاه جوش پلی‌اتیلن به لوله متصل می‌شود. این اتصال بسیار محکم و دائمی است و در فشارهای کاری ۱۰ تا ۱۶ بار عملکرد مطمئنی دارد.

بوشن جوشی چیست؟

بوشن جوشی نوعی اتصال است که برای اتصال لوله‌های پلی‌پروپیلن یا پلی‌اتیلن به کار می‌رود. در این روش، سطح بیرونی لوله و سطح داخلی بوشن با دستگاه مخصوص حرارت داده می‌شود تا ذوب شوند؛ سپس دو قطعه بلافاصله به یکدیگر فشار داده می‌شوند و پس از خنک‌شدن، یک اتصال یکپارچه و بدون درز ایجاد می‌شود. بوشن جوشی معمولاً برای لوله‌های سایز ۲۰ تا ۱۲۵ میلی‌متر در سیستم‌های آبرسانی و گرمایشی استفاده می‌شود.

بوشن پلاستیکی چیست؟

بوشن پلاستیکی به اتصالاتی گفته می‌شود که از مواد پلیمری مانند پلی‌پروپیلن (PP)، پلی‌اتیلن (PE)، UPVC یا PVC ساخته می‌شوند. این نوع بوشن‌ها سبک، مقاوم در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی هستند و معمولاً برای لوله‌های آب سرد و گرم، فاضلاب و آبیاری کشاورزی استفاده می‌شوند. بوشن پلاستیکی بسته به جنس، به روش چسبی، جوشی یا پرسی به لوله متصل می‌شود. برای مثال، بوشن چسبی UPVC سایز ۴۰۰ میلی‌متر برای لوله‌های فاضلاب کاربرد دارد و با چسب مخصوص به لوله متصل می‌شود.

بوشن پلاستیکی در کاروان صنعت — 1 کالامشاهده و قیمت ←

بوشن کمربند تعمیری پلیکا

بوشن کمربند تعمیری (Repair Clamp) یک اتصال دو‌نیمه است که برای ترمیم موقت یا دائم ترک‌خوردگی لوله‌های پلیکا (PVC) و پلی‌اتیلن طراحی شده است. این قطعه شامل دو نیم‌استوانه است که دور لوله بسته شده و با پیچ و مهره محکم می‌شود. داخل بوشن معمولاً یک واشر لاستیکی قرار دارد که با سفت‌شدن پیچ‌ها، ناحیهٔ ترک‌خورده را آب‌بندی می‌کند.

مزیت اصلی بوشن کمربند تعمیری این است که نیازی به بریدن لوله یا تخلیهٔ آب مسیر ندارد. کافی است سطح لوله تمیز شود و بوشن در محل ترک نصب گردد. این روش برای تعمیرات اضطراری بسیار کاربردی است، اما برای اتصال دائمی بهتر است از بوشن جوشی یا چسبی استفاده شود.

بوشن کولر آبی چیست؟

بوشن کولر آبی یک اتصال پلاستیکی یا فلزی است که در مسیر آبرسانی کولرهای آبی استفاده می‌شود. کولر آبی دارای یک شناور است که سطح آب را کنترل می‌کند و بوشن، لولهٔ ورودی آب را به شناور یا به اتصالات دیگر متصل می‌کند. این قطعه معمولاً از جنس پلی‌اتیلن یا پلی‌پروپیلن ساخته می‌شود و در سایزهای رایج مانند ۱/۲ اینچ یا ۲۰ میلی‌متر موجود است.

بوشن کولر آبی کجاست؟

بوشن کولر آبی در دو نقطهٔ اصلی قرار دارد:

1. اتصال لولهٔ ورودی آب به شناور: در این محل، بوشن لولهٔ آب شهری را به ورودی شناور متصل می‌کند. معمولاً در کنار کولر، نزدیک محل اتصال شیلنگ به بدنهٔ کولر قرار دارد.
2. اتصال لولهٔ توزیع آب به پوشال‌ها: در برخی کولرها، بوشن برای اتصال لوله‌های آب به ناودانی‌های پخش‌کنندهٔ آب روی پوشال‌ها استفاده می‌شود.

برای پیدا کردن بوشن، کافی است مسیر لولهٔ آب را از محل ورودی به کولر دنبال کنید؛ بوشن معمولاً در محل اتصال دو لوله یا اتصال لوله به شناور قرار دارد.

تعمیر بوشن کولر آبی

تعمیر بوشن کولر آبی معمولاً شامل رفع نشتی آب از محل اتصال است. مراحل تعمیر به این صورت است:

1. ابتدا آب ورودی به کولر را ببندید.
2. بوشن را از محل اتصال باز کنید. اگر بوشن چسبی است، ممکن است نیاز به بریدن لوله باشد.
3. واشر یا اورینگ داخل بوشن را بررسی کنید؛ اگر فرسوده یا ترک‌خورده است، آن را تعویض کنید.
4. در بوشن‌های رزوه‌ای، از نوار تفلون برای آب‌بندی بهتر رزوه‌ها استفاده کنید.
5. بوشن را دوباره نصب کرده و آب را باز کنید تا از نبود نشتی مطمئن شوید.

اگر بوشن ترک خورده یا شکسته باشد، بهترین راه تعویض کامل آن است.

تعویض بوشن کولر آبی

تعویض بوشن کولر آبی کار ساده‌ای است که با ابزار اولیه انجام می‌شود:

1. بستن آب: شیر ورودی آب به کولر را ببندید.
2. باز کردن اتصالات: بوشن قدیمی را با آچار یا پیچ‌گوشتی از لوله و شناور جدا کنید.
3. تمیز کردن سطوح: محل اتصال را از رسوب و آلودگی تمیز کنید.
4. نصب بوشن جدید: بوشن جدید را با جهت درست نصب کنید. اگر رزوه‌ای است، نوار تفلون بپیچید؛ اگر پرسی است، از دستگاه پرس استفاده کنید.
5. آزمایش نشتی: آب را باز کنید و اطراف اتصال را بررسی کنید.

هنگام خرید بوشن جدید، به سایز لوله و نوع اتصال (رزوه‌ای، چسبی، پرسی) دقت کنید. برندهای مختلفی مانند آذین لوله، نیوپایپ، پیمتاش و البرز ستاره گلپایگان بوشن‌های متنوعی برای کولر آبی عرضه می‌کنند.

انواع بوشن از نظر جنس و اتصال

بوشن‌ها بر اساس جنس و روش اتصال به دسته‌های زیر تقسیم می‌شوند:

بوشن‌های پرسی با استفاده از دستگاه پرس مخصوص به لوله متصل می‌شوند. این روش در سال‌های اخیر به دلیل سرعت و دقت بالا، در تأسیسات مدرن بسیار رایج شده است. برای مثال، بوشن پرسی سایز ۵۰ × ۶۳ میلی‌متر از برند نیوپایپ برای اتصال لوله‌های پلی‌اتیلن در سیستم‌های آبرسانی استفاده می‌شود.

نکات مهم در انتخاب بوشن

• سایز بوشن باید دقیقاً با قطر خارجی لوله مطابقت داشته باشد. سایزهای رایج شامل ۲۰، ۲۵، ۳۲، ۴۰، ۵۰، ۶۳، ۷۵، ۹۰ و ۱۱۰ میلی‌متر و همچنین ۱/۲، ۳/۴، ۱، ۲ و ۳ اینچ هستند.
• فشار کاری سیستم را در نظر بگیرید. بوشن‌های پلی‌پروپیلن معمولاً برای فشار ۱۰ یا ۱۶ بار طراحی می‌شوند.
• جنس بوشن باید با جنس لوله سازگار باشد تا اتصال محکم و بدون نشتی ایجاد شود.
• برای لوله‌های فاضلاب از بوشن چسبی UPVC و برای لوله‌های آبرسانی از بوشن جوشی یا پرسی استفاده کنید.

سؤالات متداول

بوشن چیست و چه فرقی با سهراهی دارد؟

بوشن برای اتصال دو لوله در یک راستا یا تبدیل سایز استفاده می‌شود، در حالی که سهراهی برای ایجاد انشعاب در مسیر لوله به کار می‌رود و سه دهانه دارد.

آیا می‌توان از بوشن برای تعمیر لولهٔ ترک‌خورده استفاده کرد؟

بله. اگر ترک لوله موضعی باشد، می‌توان بخش آسیب‌دیده را برید و با دو بوشن و یک قطعه لولهٔ جدید، مسیر را ترمیم کرد. برای تعمیر سریع، بوشن کمربند تعمیری نیز گزینهٔ مناسبی است.

بوشن کولر آبی را هر چند وقت یک بار باید تعویض کرد؟

بوشن کولر آبی قطعهٔ پرمصرفی نیست و در شرایط عادی سال‌ها کار می‌کند. اما اگر نشتی آب مشاهده کردید یا بوشن ترک خورد، باید بلافاصله تعویض شود. در شروع هر فصل گرما، بهتر است اتصالات کولر را بررسی کنید.

بوشن جوشی بهتر است یا پرسی؟

هر دو روش اتصال دائمی و مطمئنی ایجاد می‌کنند. بوشن جوشی نیاز به دستگاه جوش دارد و برای لوله‌های پلی‌پروپیلن رایج است. بوشن پرسی سریع‌تر نصب می‌شود و برای لوله‌های پلی‌اتیلن و چندلایه مناسب است. انتخاب بستگی به نوع لوله و تجهیزات در دسترس دارد.

آیا بوشن گالوانیزه برای لوله‌های پلاستیکی قابل استفاده است؟

بله، اما باید از بوشن‌های تبدیل مخصوص استفاده شود که یک سر رزوهٔ فلزی و یک سر پلاستیکی دارند. این نوع بوشن‌ها برای اتصال لولهٔ پلاستیکی به شیرآلات فلزی یا اتصالات گالوانیزه کاربرد دارند.

بوشن گالوانیزه در کاروان صنعت — 26 کالامشاهده و قیمت ←

چرا بوشن نشتی می‌دهد؟

نشتی بوشن معمولاً به دلیل شل‌شدن اتصال، فرسودگی واشر یا اورینگ، ترک‌خوردن بدنهٔ بوشن یا نصب نادرست رخ می‌دهد. در بوشن‌های رزوه‌ای، نبود نوار تفلون نیز می‌تواند باعث نشتی شود.